مزار نرجس خاتون
نرجس خاتون، مادر بزرگوار حضرت ولی عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، در ۲۶۰ ق از دنیا رفت و در کنار قبر دو امام بزرگوار، داخل ضریح آن ها، به خاک سپرده شد. این بانوی بزرگوار فرزند شیوعا، پسر قیصر روم، بود که به عنوان کنیز به سامراء آمد و حکیمه خاتون او را به امام حسن عسکری بخشید. نام این بانو در روم « ملیکا » بود و از نسب مادری به شمعون و همچنین حواریین حضرت مسیح می رسید. پس از پذیرش اسلام نام وی به « نرجس » تغییر یافت اما به نام های دیگری چون ریحانه، سوسن و صیقل نیز نامیده می شد.۱ این بزرگوار پس از فوت، در خانه امام حسن عسکری در محل سکونت خویش، کنار امام دفن شد که اکنون داخل ضریح مطهر امامین و پشت سر آن ها قرار دارد.

مزار حکیمه خاتون
حکیمه خاتون، دختر بزرگوار امام جواد(علیه السلام) و عمه امام حسن عسکری(علیه السلام)، در دوران غیبت صغری به عنوان وکیل و نماینده حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بود. به هنگام رحلت امام جواد(علیه السلام)، او که کودکی بیش نبود، تحت سرپرستی امام هادی(علیه السلام) قرارگرفت و در زهد و تقوا سرآمد زنان عصر خود شد. از افتخارات این بانوی بزرگوار تربیت و سرپرستی نرجس خاتون، مادر امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، بود. وی در ۲۷۴ق وفات یافت و داخل خانه امام هادی(علیه السلام) دفن شد.۲ این بانو را در سمت پایین پای امام عسکری و امام هادی به خاک سپردند و ضریح او از یک سمت به ضریح آن دو امام متصل است. ضریح حکیمه خاتون ابتدا از جنس برنج بود و با تعویض ضریح امامین، آن نیز به نقره تبدیل شد.۳

حدیثه، ام العسکری
مادر حضرت امام حسن عسکری(علیه السلام) را به سبب آن که جده امام زمان است به « جدّه » یاد کرده اند. نام های این زن با تقوا و زاهد حدیث، حدیثه، سوسن، سلیل و ریحانه بوده است. در متون از وی با عنوان « وکیل » یا « نماینده حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) » یاد شده است. زیرا شیعیان از حکیمه خاتون، عمه امام حسن عسکری(علیه السلام)، در زمان غیبت صغری سؤال کردند که اینک به چه کسی رجوع کنند. ایشان گفت: « به جدّه » ؛ یعنی مادر ابی محمد(علیه السلام). مادر امام حسن(علیه السلام) تا ۲۶۲ ق زنده بود. او را پس از فوت در آستان عسکریین، در خانه مسکونی خود، به خاک سپردند.۴

حسین بن علی(علیه السلام)
حسین فرزند امام هادی(علیه السلام) و برادر امام حسن عسکری(علیه السلام) است. او و امام حسن عسکری را « سبطین » می خواندند. حسین به امامت برادر خود، امام حسن عسکری(علیه السلام)، ایمان داشت و از پیروان او بود. وی را از عابدان و زاهدان زمان خود دانسته اند.۵ گویند صدای حضرت حجت شبیه صدای عمویش حسین بود. این بزرگوار در پایین پای مبارک امام هادی(علیه السلام) و عسکری(علیه السلام) دفن شده است.۶

ابوعبدالله جعفر بن علی
ابو عبدالله جعفر فرزند امام علی النقی(علیه السلام) است. او را پس از فوت، در خانه پدرش، همان جا که امام هادی دفن است، به خاک سپردند.۷

سمانه بنت علی(علیه السلام)
سمانه یا سمانه مغر بیه، مادر امام هادی(علیه السلام)، ملقب به « ام الفضل » و « سیده »، از زنان فاضل و زاهد روزگار بود که بیشتر روزها را روزه داشت و شب ها به نیایش می پرداخت. او در خانه امام هادی(علیه السلام) از دنیا رفت و درهمان جا، کنار فرزندش، دفن شد.۸

ابوهاشم جعفری
داوود بن قاسم فرزند اسحاق بن عبدالله بن جعفر بن ابی طالب و از نواده های جعفر طیار است. قبر او در داخل ضریح و آستان عسکریین قرار دارد. این بزرگوار از مادر به محمد بن ابی بکر نسب می برد زیرا مادرش، ام حکیم، دختر قاسم بن محمد بن ابی بکر است. او محضر پنج امام را درک کرد و از یاران امام رضا(علیه السلام)، امام جواد، امام هادی و امام عسکری شمرده شده است.۹

پی نوشت ها:
۱. مصلح الدین مهدوی، همان، ۵۹ ـ ۶۰ ؛ ذبیح الله محلاتی، مآثر الکبرا فی تاریخ السامراء، ۱/۲۴۳.
۲. حسین الجلالی، مزارات اهل البیت و تاریخهما، ۱۴۴ به نقل از مجلسی، بحار الانوار.
۳. ناصرالدین شاه، سفرنامه ناصر الدین شاه به عتبات، ۱۵۸.
۴. صحتی سردرودی، سیمای سامراء، ۱۳۰ ـ ۱۳۱.
۵. مهدوی، همان، ۶۳.
۶. صحتی سردرودی، همان، ۱۲۶ ـ ۱۲۷.
۷. مهدوی، همان، ۶۳.
۸. صحتی سردرودی، همان، ۱۳۰ ـ ۱۳۱.
۹. پیشین، ۱۳۸ ـ ۱۳۹ ؛ موسوی الزنجانی، همان، ۱۲۸.

منبع: عتبات عالیات عراق؛ دکتر اصغر قائدان

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد